TH EN

Home : สาระน่ารู้เรื่องสุขภาพ : สูติ-นรีเวช

การตรวจอัลตราซาวด์ (Ultrasound)

 
การตรวจอัลตราซาวด์ เป็นการตรวจทางการแพทย์ที่อาศัยคลื่นความถี่สูงเกินความสามารถที่หูมนุษย์จะได้ยิน (สูงกว่า 20,000 รอบต่อวินาที) ส่งคลื่นเสียงผ่านหัวตรวจไปยังเนื้อเยื่อหรืออวัยวะที่ต้องการตรวจ เมื่อคลื่นเสียงกระทบกับเนื้อเยื่อร่างกายต่างชนิดกันจะหักเหสะท้อนกลับมาสู่หัวตรวจต่างกันไปตามแต่ชนิดของเนื้อเยื่อ จากนั้นเครื่องอัลตราซาวด์จะนำคลื่นเสียงที่สะท้อนกลับนี้แปลงเป็นภาพ 2 มิติ ซึ่งเคลื่อนไหวอย่างต่อเนื่องตามการเคลื่อนที่ของหัวตรวจในขณะนั้น และสามารถนำมาสร้างภาพเป็น 3 มิติ เหมื่อนการถ่ายรูป เช่น การดูทารกในครรภ์
 
 
 
วิธีการตรวจ
 
ผู้รับการตรวจจะไม่ได้รับความเจ็บปวดใดๆ ทั้งสิ้น เพียงแต่นอนเฉยๆ แพทย์จะนำหัวตรวจมาแตะที่ผิวหนังบริเวณที่ต้องการตรวจ แล้วเลื่อนหัวตรวจไปมาเพื่อตรวจดูอวัยวะภายใน
 
ข้อบ่งชี้ในการตรวจ
 
การตรวจหาความผิดปกติของอวัยวะต่างๆ ภายในช่องท้อง
ตับ ตรวจดูก้อนเนื้องอกหรือการแพร่กระจายของมะเร็งจากอวัยวะอื่นๆ มายังตับ ตรวจดูขนาดของตับ ดูภาวะผิดปกติ เช่น ตับแข็ง ฯลฯ
ถุงน้ำดี ตรวจหานิ่วถุงน้ำดีอักเสบ มะเร็ง และเนื้องอก อื่นๆ ของถุงน้ำดี
ท่อน้ำดี ตรวจดูภาวะอุดตันจากนิ่ว หรือเนื้องอก มะเร็ง ภาวะตีบตัน หรือโป่งพอง ซึ่งอาจเกิดจากความผิดปกติแต่กำเนิด
ตับอ่อน ตรวจดูเนื้องอก มะเร็งภาวะตับอ่อนอักเสบ ตรวจหานิ่วในท่อตับอ่อน
ม้าม ดูขนาดของม้าม ตรวจดูภาวะฉีกขาดเลือดออกในรายที่ประสบอุบัติเหตุ
ไต ใช้ตรวจหานิ่วในเนื้อไต และท่อไต ตรวจหาเนื้องอกและซิสต์ของไต วัดขนาดไตในผู้ป่วยไตวาย ไตอักเสบความผิดปกติแต่กำเนิด
การตรวจหาความผิดปกติของอวัยวะอุ้งเชิงกราน มดลูก ดูขนาดของมดลูก ต่อมลูกหมาก ตรวจหาเนื้องอกในมดลูกและรังไข่ และก้อนเนื้อในอุ้งเชิงกราน
การตรวจดูทารกในครรภ์ ได้แก่ ดูความเจริญเติบโต ตรวจอายุครรภ์ ตรวจหาตำแหน่ง และความสมบูรณ์ของรก ดูความผิดปกติของทารกในครรภ์ ดูเพศของทารก ฯลฯ
ตรวจหาความผิดปกติของอวัยวะที่อยู่ตื้นอื่นๆ เช่น ต่อมธัยรอยด์ เต้านม
ตรวจดูความผิดปกติในสมองของเด็กทารก เช่น ภาวะน้ำในช่องโพรง เลือดคั่งในสมอง ฯลฯ
ตรวจดูการแพร่กระจายของมะเร็งไปยังต่อมน้ำเหลือง
ตรวจดูความผิดปกติของหลอดเลือด เช่น ภาวะหลอดเลือดโป่งพอง ภาวะหลอดเลือดตีบหรืออุดตัน เป็นต้น
ตรวจเพื่อเป็นแนวทาง และวางตำแหน่งเข็มในการเจาะดูดหรือตัดชิ้นเนื้อ
ข้อดีของการตรวจด้วยอัลตราซาวด์
 
ผู้ป่วยไม่เจ็บตัว และไม่เป็นอันตราย หรือภาวะแทรกซ้อนต่อผู้ป่วย รวมทั้งทารกในครรภ์
การเตรียมตัวและวิธีการตรวจไม่ยุ่งยาก
ราคาต่อหน่วยไม่สูง
การเตรียมตัวก่อนตรวจ
 
การตรวจอวัยวะในช่องท้อง
ถ้านัดตรวจเช้า งดอาหาร ยา และเครื่องดื่มทุกชนิด หลังเที่ยงคืนก่อนตรวจหรืออย่างน้อย 6 ชม.
ถ้านัดตรวจบ่าย มื้อเช้าตรวจให้รับประทานอาหาร่อ่นที่ไม่มีไขมันหลัง 08.00 น. ให้งดอาหาร ยา และเครื่องดื่มทุกชนิดจนกว่าจะตรวจเสร็จ
การตรวจในอุ้งเชิงกราน
สามารถเลือกตรวจโดยผ่านทางหน้าท้อง หรือทางช่องคลอด การตรวจโดยผ่านทางหน้าท้องผู้รับการตรวจต้องปวดปัสสาวะขณะตรวจและต้องกลั้นปัสสาวะจนกว่าจะตรวจเสร็จ หากไม่ปวดปัสสาวะควรดื่มน้ำ 2-3 แก้วก่อนตรวจ 30-60 นาที เพื่อให้ปวดปัสสาวะ ทั้งนี้ต้องอาศัย น้ำในกระเพาะปัสสาวะ เป็นตัวกลางส่งผ่านเสียงไปยังอวัยวะอื่นๆ ในอุ้งเชิงกรานที่อยู่หลังกระเพาะปัสสาวะ
การตรวจอวัยวะอื่นๆ ที่ไม่เกี่ยวกับช่องท้อง
ไม่จำเป็นต้องเตรียมตัวก่อนการตรวจ
อัลตราซาวด์ 3 มิติ
 
ภาพที่ได้จากการอัลตราซาวด์ทั่วไปนั้นจะเป็นแบบ 2 มิติ เป็นลักษณะภาพตัดขวางตามแนวของคลื่นเสียงความถี่สูงที่ส่งออกไป (มิติที่ 1 คือความกว้าง มิติที่ 2 คือความยาว) ในการสร้างภาพ 3 มิติ หัวตรวจและอุปกรณ์ประมวลผลจะมีความซับซ้อนมากขึ้น เครื่องจะทำหน้าที่เก็บภาพ 2 มิติ แต่ละภาพที่หัวตรวจได้ลากผ่านไปแล้วนำมาประกอบกันขึ้นสร้างเป็นภาพ 3 มิติ มิติที่ 3 คือ ความลึก ทำให้เรามองภาพนั้นเหมือนจริง
 
อัลตราซาวด์ขณะตั้งครรภ์ปลอดภัยหรือไม่ ?
 
การอัลตราซาวด์ขณะตั้งครรภ์ไม่เป็นอันตรายใดๆ สามารถตรวจการตั้งครรภ์ไม่จำกัดจำนวนครั้ง